Bosch Performance SX: Bosch’ nieuwe e-bikemotor voor lichte fietsen op de proef gesteld

Lichte E-MTB’s zijn al jaren trending topic in de branche. Fazua liet met de Evation de eerste geschikte aandrijving zien, Specialized maakte de categorie groot met de Levo SL, Shimano’s EP8 zit in lichte fietsen van Orbea naar Rotwild en onlangs bliezen de nieuwe aandrijvingen Ride 60 van Fazua en HPR 50 van TQ de lichte fietsen nieuw leven in. Maar uitgerekend motorengigant Bosch is tot nu toe buiten beschouwing gelaten.

Tevreden:

Nu presenteren de Zwaben eindelijk hun eerste lichtaandrijving en het heeft echt alles. Met een piekvermogen tot 600 watt moet de e-bikemotor evenveel vermogen leveren als de grote Bosch Performance Line CX, althans voor een korte tijd, maar aanzienlijk lichter zijn. Dit zou aanzienlijk beter presteren dan andere lichte schijven in termen van prestaties. En ook met zijn rijervaring en achtergrondgeluid wil de Performance Line SX punten scoren. Om ervoor te zorgen dat dit kan worden bereikt zonder dat de aandrijving oververhit raakt of de batterij onmiddellijk leeg raakt, richt Bosch zich op een ander trending topic: kunstmatige intelligentie.

De Bosch Performance Line SX: de feiten in één oogopslag

  • Continue belasting: 40 Newton meter / 450 watt motorvermogen (specificaties van de fabrikant)
  • Piekwaarden op korte termijn: tot 55 Newtonmeter / 600 watt motorvermogen (specificaties van de fabrikant)
  • Gewicht motor: 2,07 kg (EMTB gemeten waarde)
  • Nieuwe batterij: Compact Tube 400 Wh, 2075 gram (EMTB-lezing)
  • Range extender Power Meer 250: 250 Wh
  • Q-factor: 172 mm (EMTB gemeten waarde)
  • Onderdeel van het Smart System
  • Compatibel met alle bijbehorende batterijen, bedieningselementen en functies
Ter vergelijking: de nieuwe Bosch SX (rechts) is niet extreem compact, maar wel aanzienlijk lichter en smaller dan de klassieke Performance CX.Foto: Jens Weller/Fabrikant

Ter vergelijking: de nieuwe Bosch SX (rechts) is niet extreem compact, maar wel aanzienlijk lichter en smaller dan de klassieke Performance CX.

Smart guy – zo werkt de Bosch Performance Line SX-motor

Draait de wereld echt in zo’n tempo dat je het niet echt kunt bijhouden – ongeacht je leeftijd? Een paar maanden geleden dook het onderwerp kunstmatige intelligentie op. Zodra we in het reine zijn gekomen met het feit dat AI uiteindelijk in ons eigen leven zal komen, duwt Bosch zijn nieuwe Performance SX-lichtmotor door de deur. En als het gaat om hoe het werkt, wordt het duidelijk: AI zit erin! Met zijn gewicht van 2,07 kilo en het maximale vermogen van 508 watt gemeten in onze laboratoriumtest zet de Bosch SX voorlopig een nieuwe maatstaf. Bosch specificeert zelfs 600 watt piekvermogen. Er is nog nooit zoveel vermogen per kilo geweest. Maar hoe moet zo’n compacte motor, zeker met een kleine accu, zo’n vermogen aan? Dat is waar AI om de hoek komt kijken.

Bij Bosch heeft de software zijn eigen wil om te leren. Voorwaarde voor het leveren van vol vermogen is dat de AI het gemiddelde rijdersvermogen, de huidige kracht die op het pedaal wordt uitgeoefend en de cadans zo interpreteert dat het groen licht geeft voor de korte termijn turbo. Bij zowel de Fazua Ride 60 als de TQ HPR50 in de Rotwild R.X 275 druk je op een turboknop om van extra stuwkracht te worden voorzien. Niet zo bij de Mini-Bosch. De SX bepaalt zelf of de bestuurder normaal licht vermogen of echte turbostuwkracht krijgt.

Lees ook:   telefoonhouder mountainbike
Vol vermogen of slechts matige stuwkracht. De AI in de nieuwe Bosch Performance SX ontzorgt de bestuurder van de beslissing. Dit moet voorkomen dat u in lastige rijsituaties op een boostknop hoeft te drukken.Foto: Markus Greber

Vol vermogen of slechts matige stuwkracht. De AI in de nieuwe Bosch Performance SX ontzorgt de bestuurder van de beslissing. Dit moet voorkomen dat u in lastige rijsituaties op een boostknop hoeft te drukken.

Bosch Performance Line SX: alleen stroom als het echt nodig is

Het idee is dat de bestuurder pas echt vermogen krijgt als hij het echt nodig heeft – en zonder dat hij zich in een misschien lastige rijsituatie hoeft bezig te houden met de bediening van een boostschakelaar. Om de juiste beslissing te nemen, detecteert de software permanent het koppel en de cadans van de rijder. Alleen als beide parameters een gemiddelde hebbenDe turbo wordt ontstoken. In de praktijk gebeurt dit onmerkbaar – bijna als een uitgebreide E-MTB-modus. Als je veel geeft, geeft de motor ook veel. Nieuw is dat de motor zich aanpast aan het vermogen en de rijstijl van de bestuurder. Dit betekent dat niet alleen supersportwagens met Schurter-benen maximale prestaties kunnen leveren. Bovendien voorkomt het dat dergelijke krachtpatsers permanent op vol gas rijden en de batterij in snelle beweging leegmaken – en misschien ook de motor overbelasten. Dit betekent ook dat afhankelijk van de gemiddelde rijstijl op de toertocht, los of vol gas, de aandrijving anders kan reageren op een krachtige start van de bestuurder. Tot zover de theorie.

Stil en eenvoudig te moduleren: zo rijdt de nieuwe Bosch SX e-bike motor op het parcours

En de praktijk? Op vlak terrein is de e-bike motor vrij stil met weinig krachtinput en duwt hij slechts zachtjes naar voren. Het rijgeluid ligt ver onder het niveau van de Bosch Performance Line CX, maar de Mini-Bosch is niet zo stil als de klasseleider TQ. Als het terrein steiler wordt en de input van de bestuurder sterker wordt, neemt het geluid toe tot een hoorbaar maar niet onaangenaam gezoem en neemt de ondersteuningskracht aanzienlijk toe. We vonden het erg leuk hoe snel het vermogen wordt toegepast bij het wegrijden en hoe soepel en onmerkbaar de Bosch SX-aandrijving in en uit faalt. De elektromotor hangt heel goed aan de voet en laat zich uitstekend moduleren. Wat dat betreft zet Bosch met de SX nieuwe maatstaven.

Extreem sportief design, hoge topprestaties maar alleen bij hoge toerentallen en uitstekende responsiviteit: in de praktijk toont de nieuwe SX van Bosch karakter. Toch zal waarschijnlijk niet iedereen de nieuwe schijf leuk vinden.Foto: Markus Greber

Extreem sportief design, hoge topprestaties maar alleen bij hoge toerentallen en uitstekende responsiviteit: in de praktijk toont de nieuwe SX van Bosch karakter. Toch zal waarschijnlijk niet iedereen de nieuwe schijf leuk vinden.

Bij hoge cadansen (boven de 90 RPM) is de motor zeker krachtiger, zowel dan de Fazua Ride 60 (ook met boost!) als de Shimano EP8 RS – de vorige krachtpatsers onder de lichtaandrijvingen. De topprestaties zijn echter slechts voor een korte tijd beschikbaar. Dat de motor het vermogen geleidelijk weer gas geeft, is al na enkele seconden merkbaar. En in sommige situaties voel je je volledig in de steek gelaten door de AI. Want bij echt steile, technische beklimmingen, waar hoge cadensen niet mogelijk zijn, is er weinig stuwkracht. Hoe hard je ook instapt. Helaas zijn dit de momenten waarop je stroom wilt. De e-bike met een lage cadans over een trede of een wortel duwen is soms moeilijker dan bij aandrijvingen met een hoger koppel.

Dat dit niet wordt veroorzaakt door een zwak punt in de software, maar simpelweg door het karakter van de vermogensafgifte, blijkt uit onderstaande laboratoriumanalyse. Want qua koppel is de Bosch Performance Line SX vrij matig uitgerust. Uiteraard ook zonder laboratoriumtest: Op trailafdalingen rammelt de kleine Bosch SX. Net als met zijn ruime vermogen heeft hij in dit opzicht blijkbaar een voorbeeld genomen aan zijn grote broer Performance Line CX. Zonde, eigenlijk.

Onze testfiets

Voor de test van de Performance Line SX leverde Bosch ons een prototype van een Duitse fietsfabrikant. Er is nog geen officiële informatie en een release voor deze 150 mm fiets. Wat we kunnen zeggen: Een Compact Tube 400 is permanent geïnstalleerd in het full carbon frame. De weegschalen in het EMTB-laboratorium stopten bij 18,3 kilo – en dat met zeer hoogwaardige en robuuste all-mountain apparatuur. Plezier? Absoluut beschikbaar!

Lees ook:   Klimhulp: Zadelhoekverstelling met de Aenomaly Switchgrade in de test
Voor de test leverde Bosch ons een prototype van een grotere Duitse fabrikant. Met een ingebouwde accu en hoogwaardige, solide componenten weegt de fiets 18,3 kilogram.

Prestaties alleen bij hoge cadans: de Bosch SX-motor op de testbank

De bijzondere eigenschappen van de Bosch SX motor vormen een bijzondere uitdaging voor ons laboratoriumteam. Want constante bediening, zoals gebruikelijk op de testbank, ontlokt alleen maar zeer tamme waarden aan het slimme ventje met zijn intelligente software. Dit blijkt uit de ononderbroken lijnen in de eerste diagram.

Veel vermogen aan de bovenkant, maar weinig giek en koppel aan de onderkant. De Bosch SX op de testbank.Foto: EMTB Test Department

Veel vermogen aan de bovenkant, maar weinig giek en koppel aan de onderkant. De Bosch SX op de testbank.

Maximaal 39 Newton meter en een vermogen van een goede 300 watt bij een cadans van 80. Deze waarden weerspiegelen wat de motor levert in een constante, gematigde rijmodus. Om de AI te stimuleren, hebben we de nieuwe SX e-bike motor bewust dynamisch aangestuurd op de rollenbank in het laboratorium van PT Labs en zo dichter bij de maximale waarden gekomen. 50 Newtonmeter en 508 watt stonden na onze meetritten op de klok. Bosch zelf stelt dat de maximale waarden nog hoger moeten liggen. Het koppel op 55 Newtonmeter, het vermogen precies op het niveau van de Performance Line CX-aandrijving, wat in onze testprocedure ongeveer 565 watt zou betekenen.

Op de rollenbank van het testlaboratorium van PT Labs hebben we de Bosch SX getest. Hier hebben we alle belangrijke vergelijkingspartners al kunnen testen, van de CX van Bosch tot Fazua.Foto: Adrian Kaether

Op de rollenbank van het testlaboratorium van PT Labs hebben we de Bosch SX getest. Hier hebben we alle belangrijke vergelijkingspartners al kunnen testen, van de CX van Bosch tot Fazua.

Het is goed mogelijk dat de software in de praktijk met nog meer kracht reageert op een explosieve start. De stippellijnen in bovenstaand diagram zouden dan iets hoger zijn. Deze piekwaarden kunnen echter alleen in bepaalde situaties worden opgehaald en niet permanent. De software kent niet alleen de twee toestanden A of B, maar selecteert ook dynamisch het gebied tussen de regels – afhankelijk van hoe de AI de huidige stuurprogramma-invoer interpreteert in relatie tot de gemiddelde waarden. In de rijpraktijk is dit niet merkbaar, waardoor er een zeer dynamische en nooit abrupte rijervaring ontstaat. Het motorvermogen blijft altijd uitstekend gemoduleerd.

Beste topprestaties, maar weinig koppel: de nieuwe Bosch-motor in vergelijking met de concurrentie

En het tweede bijzondere kenmerk van de Performance Line SX is ook duidelijk zichtbaar op de testbank. Het maximale vermogen van meer dan 500 watt overtreft alle andere lichtmotoren. Het is echter belangrijk om te begrijpen dat deze waarde pas echt een rol speelt bij zeer hoge cadansen. Bij lage cadans en in constante werking geeft de SX Bosch-motor minder stuwkracht door het relatief lage koppel. Met name de Fazua Ride 60 en Shimano EP8 RS leveren merkbaar en meetbaar meer koppel.

De nieuwe Bosch SX biedt de hoogste topprestaties, terwijl de Fazua en EP8 RS zich qua koppel en dus ook qua prestaties bij lage cadans (onder de 70 tpm) in een betere positie bevinden. * EMTB lezen.Foto: EMTB Test Department

De nieuwe Bosch SX biedt de hoogste topprestaties, terwijl de Fazua en EP8 RS zich qua koppel en dus ook qua prestaties bij lage cadans (onder de 70 tpm) in een betere positie bevinden. * EMTB lezen.

De Bosch SX levert zijn vermogen op een zeer lineaire manier. Het bereikt de piekwaarden alleen wanneer het zeer snel start, en Fazua toont het voordeel in koppel aan de onderkant. De EP8 RS in Orbeas Rise (hier niet toegepast) staat vrijwel gelijk aan de Fazua-curve zonder boost bij lage toerentallen en dus ook iets boven de Bosch.

De Bosch SX levert zijn vermogen op een zeer lineaire manier. Het bereikt de piekwaarden alleen wanneer het zeer snel start, en Fazua toont het voordeel in koppel aan de onderkant. De EP8 RS in Orbeas Rise (hier niet toegepast) staat vrijwel gelijk aan de Fazua-curve zonder boost bij lage toerentallen en dus ook iets boven de Bosch.

Van de testbank naar de training: Fazua wint punten met een langzaam pedaal

Naast de waarden van de testbank saDit is ook de praktische perceptie van al onze testrijders. Het bovenstaande diagram illustreert dit. Bij constant gebruik kan de Bosch Performance Line SX alleen beter presteren dan de Fazua Ride 60 (zonder boostfunctie) bij een cadans boven de 90. Met een langzamer pedaal zit de Fazua ruim boven SX-niveau. Zelfs met dynamische rijdersinput komt de kleine Bosch niet in de buurt van de waarden van de Ride 60. In de praktijk is dit altijd duidelijk merkbaar wanneer de rijsituatie geen hoge cadans toelaat. Dit is vaak het geval op technische beklimmingen. In dit geval duwt de nieuwe SX-aandrijving van Bosch slechts matig over randen en obstakels – ondanks een recordwaarde voor maximale prestaties.

Lees ook:   E-MTB exoten 2023: 10 spannende e-bikes die je nog niet kent

Conclusie Christian Schleker, testauteur EMTB

Met de SX heeft Bosch een motor met een eigen karakter gecreëerd. Een lichte motor is nog nooit zo levendig en krachtig geweest. De AI-gestuurde supermacht heeft echter logische grenzen. Vanwege het matige koppel is er niet veel van te voelen bij een lage cadans – dan kunnen andere lichte aandrijvingen meer doen. Het volume is vergelijkbaar met de concurrentie en de rijervaring is uitstekend. Helaas rammelt de SX bergafwaarts.

Chris Schleker is een EMTB-testauteur en een lichte eMTB-fan vanaf het allereerste begin.Foto: Wolfgang Watzke

Chris Schleker is een EMTB-testauteur en een lichte eMTB-fan vanaf het allereerste begin.

Rijprestaties in plaats van een schoonheidswedstrijd: een interview met Bosch CEO Claus Fleischer

EMTB: Met de Performance Line SX heeft Bosch nu ook een lichtmotor. Hoe belangrijk is het fietssegment met minimale ondersteuning voor Bosch?

Claus Fleischer: We vinden dit segment erg belangrijk, omdat het als geen ander de voordelen van twee werelden combineert: een bijzonder natuurlijke rijervaring op lichtgewicht e-bikes met geometrieën en een look die dicht bij conventionele fietsen ligt, gekoppeld aan de mogelijkheid om het maximale rijplezier van een “full-power” e-bike te ervaren. Daarnaast worden e-biken en e-mountainbiken steeds specifieker en individueler. De klassieke e-bike systemen en dus ook e-bikes werden steeds zwaarder door hogere accucapaciteiten en meer vermogen. Dit betekent ook dat lichtere e-bikes alleen kunnen worden gerealiseerd door het maximale vermogen te verlagen. We hebben nu de typische kwaliteit, betrouwbaarheid en rijprestaties van Bosch overgebracht naar deze relevante categorie. Laag gewicht ontmoet hoog rijplezier: dit is de Performance Line SX!

Bosch CEO Claus Fleischer is zelf een enthousiaste e-mountainbiker en heeft zich met de E-MTB al eens uitgeprobeerd op uitdagingen als de Transalp op de legendarische Heckmair-route.Foto: Markus Greber

Bosch CEO Claus Fleischer is zelf een enthousiaste e-mountainbiker en heeft zich met de E-MTB al eens uitgeprobeerd op uitdagingen als de Transalp op de legendarische Heckmair-route.

Wat kan de nieuwe Bosch-motor doen wat andere lichtaandrijvingen niet kunnen?

De SX is een kleine krachtpatser. Vanaf slechts twee kilogram kunnen we het beste rijplezier krijgen met meer dan 400 watt en maximaal 600 watt aan maximaal vermogen. Daarnaast zet de SX maatstaven op het gebied van responsiviteit en natuurlijke rijervaring. Daarmee is het een van de krachtigste aandrijvingen in dit nog jonge marktsegment en kenmerkt zich door een bijzondere rijervaring, zeker met de dynamische Tour+, EMTB en Sprint modi.

De installatieruimte is vrij groot in vergelijking met andere lichtdrives. Wat zit erachter?

Met ongeveer twee kilogram is de SX de lichtste en kleinste aandrijfeenheid in het productportfolio van Bosch. Het was voor ons belangrijk om met de SX een optimale balans te bereiken tussen prestaties, geluid en thermische derating en zo de klanten te inspireren. De “Beauty Contest in het 2 kg segment” kan naar andere systemen gaan; De merkbare rijprestaties zijn voor ons belangrijker.

Een ander bijzonder kenmerk is de intelligente motorbesturing, die alleen in speciale situaties maximaal vermogen levert. Wat is precies het idee erachter?

Tijdens de ontwikkeling van de SX hebben we te maken gehad met de spanningsdriehoek van rijprestaties, geoptimaliseerd deratinggedrag en maximale actieradius met een kleine accu. Voor ons was de oplossing hiervoor een nieuw type software dat bestuurders voorziet van maximaal koppel of maximaal vermogen, precies wanneer het echt nodig is.

Het rijgeluid is veel aangenamer en stiller dan bij de Performance Lijn CX. Hoe heb je dit voor elkaar gekregen?

In overeenstemming met de prestaties van de SX hebben we specifiek gekozen voor een ander motormagnetisch circuitontwerp en een bijpassend transmissieconcept, dat het waarneembare geluid van de aandrijving aanzienlijk vermindert. Daarnaast hebben we meer aandacht besteed aan het ontwerp van de versnellingsbak en in het bijzonder aan de tandgeometrie en tandoppervlakken. Als gevolg hiervan hebben we nu vrijwel ruis uit de transmissie kunnen elimineren.

In onze rijtests rammelde de motor op trailafdalingen. Wat maakt het zo moeilijk om dit probleem, dat veel andere motoren ook hebben, op te lossen?

In principe is dit een oscillatie die door de ketting wordt opgewekt, wat in bepaalde rijsituaties, bijvoorbeeld op een worteltapijt, kan leiden tot transmissiegeluid. Met de SX zijn we er al in geslaagd om dit geluid aanzienlijk te verminderen en we werken eraan om het in de toekomst volledig te elimineren.